Software In Zicht

Software in Zicht startte in 2001 met het project Software in Zicht 1. Dit project had als doel ervoor te zorgen dat leerlingen met een visuele beperking gebruik kunnen maken van toegankelijk educatieve software. Inmiddels is dit project afgerond en overgegaan in Software in Zicht 2.

Aanleiding voor het project: probleemsituatie

In Nederland zijn er momenteel ongeveer 2400 leerplichtige visueel gehandicapte leerlingen. Het merendeel bevindt zich in het regulier onderwijs en wordt begeleid door ambulante onderwijskundige begeleiders. Voor visueel gehandicapte leerlingen is de computer naast een belangrijk communicatiemiddel ook een middel om zelfstandig en snel informatie te vergaren, mits die informatie toegankelijk is. Ze gebruiken hierbij veelal moderne hulpmiddelen zoals: vergroting, spraaksynthesizer, aangepast toetsenbord, een braille-leesregel die een digitale tekst in braille vertaalt etc. De wijze van computergebruik hangt sterk af van de mate van oogafwijking van de leerling.

Nederland telt meer dan 1500 educatieve softwaretitels en daar komen steeds nieuwe bij. In het reguliere onderwijs wordt daarvan steeds meer ingezet in de dagelijkse onderwijspraktijk. Deze ontwikkeling is niet waarneembaar in het onderwijs aan visueel gehandicapte leerlingen, ondanks het feit dat zij de beschikking hebben over een eigen computer met speciale aanpassingen. Als hier niets aan gedaan wordt zal dit verschil in de toekomst alleen maar groter worden.

Een reden voor het niet toepassen van educatieve software is dat het gedeeltelijk of zelfs helemaal niet toegankelijk is voor visueel gehandicapte leerlingen. Voorbeelden hiervan zijn het niet kunnen navigeren door een programma zonder muis of het vastlopen van de computer door het gebruik van speciale aanpassingen.

Er bestaat zeer weinig software die speciaal voor deze doelgroep gemaakt is. De ontwikkeling van deze specifieke software vereist specialistische kennis en de markt is te klein om investeringen commercieel terug te kunnen verdienen. In het DOS-tijdperk is wel wat speciale software ontwikkeld; dit is inmiddels verouderd en veelal niet meer bruikbaar. De educatieve software voor de reguliere markt is innovatiever, het volgt de nieuwste trends op het gebied van didactiek, belevingswereld en werkvormen. Er is bij softwareproducenten behoefte aan duidelijkheid ten aanzien van de criteria om educatieve software toegankelijk te maken voor visueel gehandicapte leerlingen.

Verder is er bij ambulante onderwijskundige begeleiders, leerkrachten, ouders en visueel gehandicapte leerlingen weinig bekend over de bruikbaarheid van educatieve software voor visueel gehandicapten. Er waren bij de start van het project nog geen eenduidige selectiecriteria voorhanden om te bepalen welke software bruikbaar was. Meestal beoordeelde men een pakket incidenteel op bruikbaarheid voor een specifieke oogafwijking en ging de kennis en ervaring verloren. In toenemende mate kwamen er vragen van ambulante onderwijskundige begeleiders, leerkrachten, leerlingen en ouders over de bruikbaarheid van reeds bestaande educatieve software. Dit gaf een stimulans aan de ontwikkeling van dit project.

Concrete projectresultaten

• Er is een objectief meetinstrument ontwikkeld waarmee educatieve software kan worden beoordeeld op bruikbaarheid voor visueel gehandicapte leerlingen. Naast de technische toegankelijkheid is de educatieve toepasbaarheid ook van groot belang.

• Er is een website tot stand gebracht met specifieke informatie omtrent het computergebruik†door visueel gehandicapte leerlingen. Er staat een interactieve database op met bruikbare educatieve software. Op een eenvoudige manier kan worden gezocht op†onder andere†leergebied, specifieke oogafwijking, onderwijsgroep etcetera. Daarnaast kunnen er door betrokkenen web-based aanvullingen gedaan worden, zoals gebruikerservaringen, oplossingen voor problemen en aangepast materiaal.

• Er is een hoeveelheid software getest op bruikbaarheid in de onderwijssituatie aan de hand van de criteria van het ontwikkelde meetinstrument.

• Er is een brochure voor softwareproducenten gemaakt, met een handleiding om software toegankelijk te maken voor visueel gehandicapte leerlingen.

• De project resultaten zijn geÔmplementeerd in het onderwijsveld door middel van†publicaties, lezingen, workshops en een aanpassing in de huidige nascholingscursus over computeronderwijs aan visueel gehandicapte leerlingen.