Software In Zicht

Deze groep kinderen is vergelijkbaar met categorie 2. Het grootste verschil is, dat het lezen voor hen dermate vermoeiend is en/of dermate langzaam verloopt, dat hun tempo onacceptabel laag komt te liggen. Gebruik van spraaksynthese, waarbij de computer tekst van het beeldscherm voorleest, kan dit tempo aanzienlijk verhogen.

Portret

Deze groep kinderen is vergelijkbaar met categorie 2. Het grootste verschil is, dat het lezen voor hen dermate vermoeiend is en/of dermate langzaam verloopt, dat hun tempo onacceptabel laag komt te liggen. Gebruik van spraaksynthese, waarbij de computer tekst van het beeldscherm voorleest, kan dit tempo aanzienlijk verhogen.

Voorbeeld:

Indien een leerling een vergroting gebruikt van 10x ziet hij nog maar 1/ 100 deel van de monitor. Als deze leerling op de startknop van Windows drukt zal het maar een heel klein gedeelte van het startmenu op zijn monitor zien. Gaat hij bijvoorbeeld met de pijltjestoetsen naar de optie ëprogrammaísí, dan ziet deze leerling alleen nog de letters progr in beeld. Met de muis zou hij het beeld opzij kunnen schuiven om ook de rest van de menuoptie zichtbaar te maken. Handiger is dat de menuoptie wordt voorgelezen.
Niet alleen bij de navigatie is spraak handig, ook voor langere stukken tekst. In de klas gebruiken kinderen die met spraaksynthese werken een oordopje, zodat anderen daar geen last van hebben.

Ook voor deze kinderen is het goed om het handschrift te blijven oefenen. Zij zullen er niet zo veel gebruik van maken, maar iedere vorm van zelfstandigheid en zelfredzaamheid die (nog) mogelijk is, verdient de aandacht. En het is toch heel handig als je even een boodschap en/of iemands naam en telefoonnummer kunt noteren, e.d. En het is heel prettig als je post die voor jou bedoeld is zelfstandig kunt identificeren en lezen.

Voor sommige ëlow visioní kinderen is het lezen en schrijven op papier zo moeilijk, dat wordt gekozen om braille te leren; zie categorie 4.

Aandachtspunten/problemen bij computergebruik

De bij categorie 1 en 2 genoemde aandacht voor ergonomie is hier even noodzakelijk. Gebruik van de muis levert meer last dan lust. Het probleem van het ontbreken van overzicht geldt hier uiteraard het sterkst.

Spraakoutput, waarover u hieronder bij ëoplossingení meer kunt lezen, heeft voor leerlingen in het voortgezet onderwijs een lastig nadeel bij gebruik van boeken waarin meerdere talen voorkomen. Staat de Nederlandse spraaksynthese aan, dan worden Frans, Duits of Engels ook ëop zijn Nederlandsí voorgelezen. Dat is dikwijls onverstaanbaar. Het Nederlands wordt vrijwel onverstaanbaar, als men kiest voor de Franse, Duitse of Engelse stem

Oplossingen

De spraakuitvoer in combinatie met een vergrotingsprogramma dient voor de ondersteuning van de oriÎntatie op het scherm en voor het ontlasten van de gebruiker, zodat deze zich minder hoeft in te spannen om het beeldscherm af te lezen. Deze combinatie aan hulpmiddelen wordt dan ook voornamelijk toegepast bij leerlingen die een hele grote vergroting nodig hebben of leerlingen die een zeer beperkt gezichtveld hebben (bijv. kokervisus). De laatste leerling zal doorgaans geen vergroting gebruiken. In beide gevallen zien de leerlingen nog maar een heel klein gedeelte van het scherm.

De laatste jaren zijn de ontwikkelingen op het gebied van spraakuitvoer sterk gegroeid. Spraak wordt meer en meer een hulpmiddel die bij het computergebruik voor de leerling die informatie op de computermonitor voorleest. In veel gevallen is de spraakuitvoer in combinatie met vergrotingssoftware een manier om de informatie op de monitor te kunnen ëlezení. Moderne vergrotingssoftware kan dan ook meestal worden uitgebreid met spraakuitvoer.

Mogelijkheden van spraakondersteuning

• voorlezen van menuís en menuopties
• voorlezen van dialoogvensters
• voorlezen van items op je scherm (zoals keuzelijsten, knoppen, selectievakjes)
• voorlezen van een tekst andere opties van spraakondersteuning
• verschillende talen
• regelen volume
• regelen van de snelheid
• regelen van de toonhoogte
• regelen van de stemmen
• je kunt aangeven hoe uitgebreid de informatie is die voorgelezen moet worden (bijvoorbeeld: indien je een tekst typt of alle karakters afzonderlijk moeten worden uitgesproken, of alleen de woorden, of helemaal niets)